Bao phân thật phải có đầy đủ thông tin pháp lý bắt buộc in rõ ràng: Tên sản phẩm, Mã số lưu hành phân bón, Tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, Ngày sản xuất và hạn dùng, Bảng thành phần chỉ tiêu chất lượng đúng quy định của Cục Bảo vệ Thực vật [1]. Không có phương pháp nhìn hạt hay hòa nước nào có thể thay thế việc kiểm tra hồ sơ công bố và mã số lưu hành hợp pháp.

Vị trí in mã số lưu hành phân bón và dấu hợp quy CR trên bao bì phân bón thật
Các dấu hiệu pháp lý bắt buộc trên bao phân thật.

Điều bà con đang thấy

Vấn nạn phân bón giả, phân kém chất lượng tràn lan khiến bà con mua phân luôn mang tâm lý bất an. Nhiều người truyền tai nhau cách thử như nếm thử vị, đốt trên than tổ ong, ngâm nước xem tan nhanh hay chậm. Những cách truyền miệng này vừa không chính xác, vừa nguy hiểm, trong khi những kẻ làm giả ngày càng tinh vi trong việc pha màu và tạo hạt giống hệt phân thật.

Vì sao xảy ra — Cơ chế

Phân bón thật là sản phẩm hóa học có đăng ký khảo nghiệm và được Cục Bảo vệ thực vật cấp Quyết định lưu hành [1]. Mỗi sản phẩm lưu hành hợp pháp trên thị trường bắt buộc phải có một Mã số phân bón riêng biệt (ví dụ: mã số gồm chữ và số do cơ quan chức năng cấp).

Các dấu hiệu pháp lý nhận diện bao phân thật:

  • Mã số phân bón: In rõ ràng ở mặt trước hoặc mặt sau bao bì, có thể tra cứu công khai trên Cổng thông tin Cục Bảo vệ thực vật.
  • Bảng chỉ tiêu chất lượng: Ghi cụ thể con số % hoặc ppm của từng thành phần, không dùng các chữ chung chung như "vừa đủ", "khoáng đặc biệt".
  • Hồ sơ nhà sản xuất: Tên công ty, địa chỉ nhà máy, số điện thoại rõ ràng; có dấu hợp quy (CR) in trên bao bì.

Phân giả thường né tránh các thông tin này bằng cách nhái tên thương hiệu nổi tiếng, ghi địa chỉ mập mờ, không có mã số lưu hành, hoặc ghi thành phần với đơn vị tính mập mờ để đánh lừa người mua [1].

Giới hạn của bằng chứng

Nghị định số 84/2019/NĐ-CP và Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14 quy định rất rõ về điều kiện sản xuất, buôn bán và ghi nhãn phân bón [1][2]. Mọi hướng dẫn kiểm tra bằng mắt thường (độ mịn, mùi, màu sắc) chỉ mang tính hỗ trợ ban đầu. Kết luận phân thật hay giả về mặt hàm lượng dinh dưỡng chỉ có giá trị pháp lý khi được cơ quan kiểm định có thẩm quyền lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025.

Mẫu bảng chỉ tiêu chất lượng ghi đầy đủ hàm lượng dinh dưỡng theo quy định
Bảng chỉ tiêu đúng quy định so với ghi mập mờ.

Vậy làm gì được

  1. Tra cứu Mã số phân bón: Lấy mã số in trên bao phân, truy cập trang web của Cục Bảo vệ thực vật (ppd.gov.vn) để tra cứu xem mã số này có đúng tên sản phẩm và nhà sản xuất hay không.
  2. Mua tại đại lý uy tín có biển hiệu: Mua ở đại lý có giấy phép kinh doanh vật tư nông nghiệp, lấy hóa đơn hoặc phiếu bán hàng có ghi rõ lô phân để có căn cứ khiếu nại nếu xảy ra sự cố.
  3. Kiểm tra bao bì nguyên vẹn: Đường chỉ may bao bì sắc nét, không có dấu hiệu tháo ra may lại; mực in đều, không nhòe, không lem; tem nhãn phụ dán đúng vị trí (nếu là phân nhập khẩu).
  4. Báo cơ quan chức năng: Khi phát hiện phân nghi giả, giữ nguyên hiện trạng bao phân và hóa đơn mua hàng, báo ngay cho Thanh tra Nông nghiệp hoặc Đội Quản lý thị trường địa phương để lấy mẫu kiểm định.

Câu hỏi liên quan

Nhìn hạt phân có biết được thật giả không?

Không thể khẳng định bằng mắt. Công nghệ làm giả hiện nay có thể nhuộm màu và tạo hạt giống phân thật. Nhìn hạt chỉ giúp phát hiện phân bị vón cục, mốc ẩm do bảo quản kém.

Thử bằng nước có tin được không?

Không tin cậy. Đạm và kali tan rất nhanh trong nước, nhưng lân và một số phụ gia tan chậm hoặc không tan. Người làm giả có thể dùng muối ăn hoặc phẩm màu tan nhanh trong nước để đánh lừa.

Nghi ngờ phân giả thì liên hệ ai?

Bà con liên hệ Đội Quản lý thị trường tại huyện/thị xã hoặc Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh để yêu cầu lấy mẫu niêm phong kiểm nghiệm.

Tác giả: Kỹ sư Nông học — Phòng Kỹ thuật, CFC Cò Bay

Tài liệu tham khảo

[1] Quốc hội (2018). Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14. Cổng thông tin điện tử Quốc hội.
— Nguồn này kết luận: Quy định khung về quản lý phân bón, điều kiện cấp quyết định lưu hành và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phân bón.
— Điều kiện: Áp dụng toàn quốc.

[2] Chính phủ (2019). Nghị định số 84/2019/NĐ-CP về quản lý phân bón. Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
— Nguồn này kết luận: Quy định chi tiết về ghi nhãn phân bón, lấy mẫu kiểm nghiệm và xử phạt hành chính trong lĩnh vực phân bón.
— Điều kiện: Áp dụng toàn quốc.

Đọc thêm